Orijentalizam podređenih – istraživanje muzičkog ukusa kao sredstva kulturnog pozicioniranja

Autor: Milan Urošević

1. Uvod - o položaju srpskog društva i kulture, fokus istraživanja

Srpsko društvo je poslednjih decenija doživelo duboke i korenite promene, ove promene odjekuju kroz sve društvene sfere i samim tim ne mogu zaobići ni sferu kulture. Kulturu ovde ne poimamo kao određenu reifikovanu stvarnost koja autonomno lebdi iznad ljudskih glava u sopstvenoj metafizičkoj sferi. Daleko od toga, kultura je u ovom radu shvaćena kao kao skup praksi, praksi koje se sastoje od proizvodnje i percepcije simboličkih objekata i struktura. (Spasić 2013: 11) Dakle kulturu ćemo ocrtati kao skup svega što nosi određeno značenje i samim tim podleže tumačenju društvenih aktera. (Spasić 2013: 11) Ovakva kultura biće predmet našeg empirijskog ispitivanja, ona obuhvata ogroman dijapazon stvari, od značenjskih gestova, slika i predstava, preko diskurzivnih kodova, pa do čitavih pogleda na svet, uključujući ideologije o tome šta je „prava“ kultura. (Spasić 2013: 12)

Transnacionalna kapitalistička klasa – ideologija, hegemonija i mogućnost otpora

    Autor: Milan Urošević 

  
 1. Uvod: konfuzija savremenog društva i potraga za redom

Savremeno društvo, reklo bi se, karakteriše sve šire rasprostranjena sveopšta konfuzija. Niz različitih procesa pokrenut je u skoro svim sferama društva. Nagle i ubrzane promene će neminovno pojedince ostaviti izložene silama koje najverovatnije neće uspeti da razumeju. Ovakva konfuzija ne zaobilazi ni teoretičare društva. Zbunjenost se uočava čak i na pojmovnom nivou usled činjenice da za današnje društvo postoji ogroman broj naziva, a jako malo slaganja o samoj njegovoj prirodi. Prema različitim teoretičarima današnje društvo možemo nazvati: postmoderno (Liotar), postindustrijsko (Bel), rizično (Bek), informatičko (Eriksen), radikalno moderno, poznomoderno (Gidens), umreženo (Kastels), supermoderno (Ože). Za koji god se termin opredelili suštinski možemo izvući jedan labavi konsenzus iz njihovih tvrdnji o načinu funkcionisanja savremenog društva. To društvo se odlikuje simboličkom proizvodnjom, proizvodnjom informacija, značenja, kodova i slika daleko više nego materijalnom proizvodnjom. (Spasić 2004: 16)

Konstrukcija roda u neofolk muzici: Prikaz žena i muškaraca u neofolk muzici u Srbiji

Autorke: Aleksandra Korać, Lena Kanazir

1. Uvod

            U ovom is­tra­ži­va­nju će­mo se ba­vi­ti ana­li­zom kon­struk­ci­je ro­da u okvi­ru neo­folk mu­zi­ke u Sr­bi­ji u pe­ri­o­du od kra­ja 2013. do ma­ja 2016. go­di­ne. Pod neo­folk mu­zi­kom pod­ra­zu­me­va­mo sa­vre­me­nu po­pu­lar­nu mu­zi­ku ko­ja je ta­ko­đe po­zna­ta i pod na­zi­vi­ma tur­bo-folk, pop-folk, teh­no­folk ili pod još ob­u­hvat­ni­jim ter­mi­ni­ma „na­rod­na mu­zi­ka“ ili žar­gon­ski re­če­no „na­rod­nja­ci“. Na­da­lje, opre­de­li­le smo se da u ovom ra­du ko­ri­sti­mo ter­min neo­folk s ob­zi­rom na nje­go­vu vred­no­snu ne­u­tral­nost.

Metodologija Emila Dirkema

Autor: Milutin Raković

Uvod

 

U ovom radu ću se baviti metodologijom francuskog sociologa Emila Dirkema. Njegov uticaj na razvoj i institucionalizaciju sociologije nikako ne sme biti zanemaren kao i uticaj na pozitivističku misao. Zbog toga ga s pravom smatraju utemeljivačem sociologije kao akademske discipline. Imajući u vidu pretpostavku da teorijska pozicija nekog naučnika ili metodologa veoma determinišu njegova metodološka načela i rešenja, najpre ću izneti polazna teorijska shvatanja da bi smo mogli sa te tačke da razvijamo celokupnu sliku o metodu i metodologiji.

Maskulinitet

Autorka: Aleksandra Korać

Uvod

Priču o maskulinitetu ću započeti razlikovanjem pola i roda. Nastanak pojma roda proizvod je drugog talasa feminizma. U tom periodu dolazi do distinkcije pol – rod gde su razlike koje su svojevremeno smatrane kao potpuno biološke i telesne (pol), počele da se shvataju kao društveno konstruisane (rod) tokom dugotrajne istorijske podele ljudske rase na muškarce i žene (Kornel, 2003: 22). Usko vezan za pojam roda je i pojam rodnih uloga koji, po analogiji sa društvenim ulogama, u sebi sadrži ponašanja i očekivanja (društva) vezana za njih. Razlikovanje pola i roda i konstrukcija polnosti je stoga eminentni čin kulture: socijalna organizacija i semantizacija ljudskih bioloških polova čiji je konačni rezultat to da postoje potpuno različite stvarnosti za muškarce i žene (Papić, 1984: 111). Maskulinitet se javlja kao podkategorija pojma rod pošto se o maskulinitetu (kao ni o feminitetu) ne može govoriti kao o biološkoj kategoriji i kao takvoj neodvojivoj od društva, jer se to šta muškarac jeste odnosno šta čini da bi bio muškarac, nikako ne može odvojiti od društva. Sociološkinja Konel uvodi pojam rodnog režima koji se definiše kao hijerarhijska (rodna) strukura koja počiva na odnosima moći i subordinacije i unutar koga se nalaze svi rodni identiteti. U okviru ovog režima se nalazi i maskulinitet.

Nejednakost vlasništva nad kapitalom

Autorka: Aleksandra Korać

Uvod

Nejednakost vlasništva nad kapitalom je samo jedna od manifestacija nejednakosti koje neosporno postoje u svim društvima. Pre nego što počnemo priču o nejednakostima, trebalo bi reći šta je to uopšte kapital. Kapital sačinjavaju sirovine, oruđa za rad i sredstva za život svih vrsta, čijom se upotrebom proizvode nove sirovine, nova oruđa za rad i nova sredstva za život (Marks, 1947: 14). Bazična podela je na fizički i finansijski kapital. Marks uvodi novinu u odnosu na ovu ekonomsku definiciju, govoreći da kapital predstavlja i društveni odnos, konkretno buržoaski odnos proizvodnje. Ako bismo na kapital gledali Marksovim očima, kao najbitniji deo istakli bismo sredstva za proizvodnju. U ovom kontekstu bi se nejednakost vlasništva nad kapitalom mogla svesti na nejednakost vlasništva nad sredstvima za proizvodnju. Ipak, ni Piketi ni Duménil i Lévy ne posmatraju kapital na ovaj način već uzimaju šire određenje koje obuhvata obe vrste kapitala. To da će gornji decil jednog društva posedovati većinu bogatstva (pa i kapitala) u jednoj državi je postala skoro pa aksiomatska činjenica. U svim društvima, u svim epohama, polovina najsiromašnijeg stanovništva ne poseduje skoro ništa (oko 5% ukupnog bogatstva), gornji decil poseduje većinu (do 90%) a ostatak (40% stanovništva) poseduje između 5% i 35% (Piketi, 2015: 363). Piketi posmatra preraspodelu vlasništva nad kapitalom kroz istoriju i pokušava da uoči određene pravilnosti kao i da objasni zašto je nejednakost jedno vreme bila ublažena da bi se početkom 21. veka, sa povećanjem koncentracije vlasništva nad kapitalom, gotovo vratila na ranije nivoe. Fokus stavlja i na pojavu srednje patrimonijalne klase koja poseduje između četvrtine i trećine nacionalnog bogatstva i čija je pojava najvažnija strukturna promena dugoročne raspodele bogatstva (Piketi, 2015: 363).

Dinamika kapitalizma

Autor: Milutin Raković

Uvod

Celokupno  današnje društvo je pod velikim uticajem kapitalizma. Rasprostranjenost i sveobuhvatnost kapitalističkog sistema predstavlja bitan predmet izučavanja za sociologe i istoričare. Da bismo bolje razumeli sadašnjost, u ovom slučaju kapitalizam, neophodna nam je istorijska perspektiva koja će nam dublje otkriti dinamiku kapitalizma i načine na koje on funkcioniše. U ovom radu ću se baviti knjigom „Dinamika kapitalizma“  istoričara F. Brodela, koja se sastoji od tri predavanja koja je držao na univerzitetu „Džon Hopkins“ u Sjedinjenim Američkim Državama. Autor u svom izlaganju želi da prikaže na koji način je kapitalizam uspeo da se razvije, koji mehanizmi su ga oblikovali i koje su posledice... Dakle, Brodel nam predstavlja jednu istorijsku perspektivu razvoja kapitalizma uz veliku količinu istorijske građe, što nam govori pregršt primera u samoj knjizi. Izneću osnovnu Brodelovu ideju, ujedno ću pokušati da je dopunim, i uporediću određena Brodelova shvatanja sa drugim autorima i videćemo na koji način više autora posmatra jedan fenomen.

Odbegli svet - Entoni Gidens

Autorka: Mina Putnik

Uvod

Na samom početku bih istakla razliku u predgovoru koji je Gidens dao i u prvom i u drugom izdanju svoje knjige. Iz ta dva kratka teksta odmah sam zapazila da se promenio način na koji on poima globalizaciju i tempo kojim se ona širi. U prvom predgovoru (izdanje iz 1999. godine) jasno se vidi da Gidens tek naslućuje probleme koje globalizacija donosi svetu koji nije u stanju da predvidi posledice događanja koja prate globalizaciju, dok u izmenjenom drugom izdanju (iz 2002. godine) jasno se može videti autorovo dovođenje u pitanje svega što je svet do tada smatrao da poznaje.

Političke institucije - Herbert Spenser

Autorka: Katarina Krstić

Nominalistički pristup, odnosi se na to da Spenser smatra da postoje samo pojedinci. Tekst započinje metaforom, koja naglašava da je u ljudskoj prirodi: borba za opstanak, konkurencija i prilagođavanje konstantno među društvima. Objektivno gledano ova interpretacija se sastoji iz dve celine: period bez uprave, bez političkog uređenja i period političkog uređenja. Glavni konstrukt, na koji se autor fokusira jeste upravni sistem. Autor prikazuje jednu vrstu univerzalne istine, koja objašnjava kako evoluiranje i napredak upravnog sistema, prati paralelno ravoj društva. Društvene borbe su neophodne za postojanje društva( Supek, 1987: 196 str.). U kontekstu borbe, ratovi su neizbežnost. Kao posledica tih ratova, nastaju velike zajednice, za čiji nastanak je zaslužan čovek.  Herbert Spenser kao rodonačelnik socijaldarvinizma, pozivao se na ideju opstanka najjačih i najsposobnijih.

Posledice modernosti- interpretacija

Autorka: Katarina Krstić

Uvod

U današnje vreme pojam modernost se koristi u mnogo različitih značenja, u različitim oblastima ljudskog života. Ako zdravorazumski razmišljamo, zaključićemo da je modernost sigurno neka suprotnost nekom vidu tradicionalizma, bilo da govorimo o umetnosti, književnosti ili nauci. Modernost  bi mogla da se shvati kao reakcija na tradicionalne vrednosti i tradicionalno poimanje stvarnosti. U svakom slučaju neka vrsta avangarde, inovativnosti, nešto što do tada nije postojalo i čega ljudsko biće nije bilo svesno. Mnogi autori su se bavili ovom krajnje intrigantnom i kontroverznom temom. Krajem 20. veka moderni, britanski sociolog Entoni Gidens( Anthony Giddens) je u svom delu ’Posledice modernosti’, dao  svoju interpretaciju i viđenje modernosti, a ja ću se kroz svoj seminarski rad pozivati na njegov rad. Gidens navodi da ovaj oblik društvenog života,  označava složene promene u društvenim organizacijama i društvu uopšte (http://www.artnit.net/dru%C5%A1tvo/item/2594-entoni-gidens-posledice-modernosti.html).

Turbo-folk i ženski identitet

Autorka: Nina Bovan

Šta je to turbo folk?

Turbo-folk je, najkraće rečeno, mešavina najraznovrsnijih muzičkih žanrova i predstavlja jedinstvenu vrstu muzike koja je potekla sa balkanskih prostora. Sam naziv „turbo-folk” je kovanica crnogorskog pevača i tekstopisca Antonija Pušića, poznatijeg široj javnosti pod svojim umetničkim imenom Rambo Amadeus.

„Turbo folk nije muzika, turbo folk je miljenica masa, kakofonija svih ukusa i mirisa”, Amadeus objašnjava svoje viđenje ove muzičke pojave[1]. Pored kritikovanja same muzike, Amadeus kritikuje i sve produkte sa Zapada – simbole kapitalizma i kako su oni, kao i sam turbo-folk, postali dominantna kultura i ciljevi kojima se teži.

Makijavelijev opis rimske republike u Raspravi

Autorka: Katarina Krstić

Nikolo Makijaveli bio je istaknut političar, pisac i najistaknutiji politički mislilac u doba renesanse. Na samom početku govori o gradovima koji su upravljali po svojoj volji, kao republike ili kao vladavine pojedinca koje su imale različite zakone ( Machiavelli, 1985: 156). Razlikuju se po tome što su jednima zakone dodelili pojedinci, kao što je to bio slučaj u Sparti čiji je zakonodovac bio Likurg, a neke su ih dobile spontano, kao Atina čiji je zakonodavac bio Solon.

Političke ideologije: Liberalizam, nacionalizam i ekologizam

Autor: Ognjen Varađanin

Uvod

Glavna ideja autora Endru Hejvuda (Andrew Heywood) u knjizi „Političke ideologije“ je objedinjavanje svih teorija o ideologiji kao i shvatanje i objašnjenje vrsta ideologija koje su nastale kroz istoriju. Hejvud tvrdi da su u određenim vremenskih epohama s razlogom nastale određene ideologije. Ipak na nastanak ideologije ne utiču samo vreme već i mesto kao i društvene okolnosti u kojima je nastala. „Ove ideje odražavaju životna iskustva, interese i težnje jedne društvene klase i stoga pomažu u negovanju osećaja pripadnosti i solidarnosti“ (Hejvud E. 2003: 4). Tako se socijalizam povezuje sa radničkom klasom, liberalizam sa srednjom klasom, a konzervativizam sa višom – aristokratskom klasom (Hejvud E. 2003: 4).

Manipulacija medija

Autorka: Jelena Radenković

Fragmentacija identiteta u postmodernizmu

Od pojave medijske kulture svi njeni segmenti postaju prisutni u čovekovom životu, a vremenom postaju i izrazito dominantni. Pomenutu medijsku kulturu sačinjavaju: radio sistem, filmovi i način njihove distribucije, štampani mediji od novina do časopisa i televizijski sistem koji čini bazu.

Medijska kultura i sistem njenog delovanja su usko povezani sa industrijom i tehnološkim naprecima. Zasnovana je na modelu masovne proizvodnje, stoga je namenjena masovnom auditorijumu. Televizija, reklame i filmovi, putem slike i zvuka, nas uče kako da mislimo i kako da se ponašamo, uče nas šta je „dobro“, a šta „loše“, stvaraju nam slike poželjnog i nepoželjnog. Informativni i zabavni program i ljudi koji su na čelu tih institucija imaju moć da kreiraju realnost kakvu žele i da nameću određene stavove po sopstvenom nahođenju ili iz određenih ličnih interesa.

Tito u dijalektici savremene službene kulture sećanja u Srbiji

Autor: Aleksa Vukašinovič

Uvodna reč

     Zašto danas, u savremenom svetu i globalnoj neoliberalnoj stvarnosti, uopšte govoriti i razmišljati o Titu? Nije li Tito davno prevaziđena prošlost koju bismo morali ostaviti iza sebe, u minulom vremenu, gde joj je originalni kontekst nastao (i ostao)? Očigledno zato što se Tito održava u razčitim kontinuitetima sećanja u državama bivše SFRJ (čemu pregled dnevne štampe, naročito brojevi izašli u perodu Titove smrti ili Dana mladosti, jasno svedoče). Oni nisu konzistentni, oni su često međusobno antagonistički postavljeni, dok je jedna struja manje ili više apologetska i nostalgična, druga je manje ili više demionizatorska, osuđujuća i sklona kreiranju odijuma prema Titovoj ličnosti i titoizmu kao sistemu koji se zasnivao na harizmatizaciji njegove ličnosti, ali čak ni tu stvari ne mogu biti jasno i banalno podeljenje na „crno-belo“, te se u velikom broju izdavane monografije i „knjige novih, kontoroverznih, istina“, pojave dokumentarnih emisija, članaka, raznih „spektakularnih i objektivnih“ istoričara i biografa, manje ili više naučno relevantnih studija o Titu moraju krajnje oprezno analizirati. Potrebu za opreznijom i pažljivijom analizom nameće raznolikost zajednica i grupa koje se kroz svoje pojedinačne kulture sećanja identitetski određuju u odnosu na Tita i njegovu istorijsku ulogu. Ako Tito više nije paradigma i heroj, onda je zasigurno antiheroj i negativac, ako više nije popularno ići „Titovim putem“, onda se u službenim politikama naglašavaju posledice praćenja titoističke paradigme[1].

Volerstinovo shvatanje društvenih nauka

Autorka: Jovana Zafirović

Imanuel Volerstin je američki sociolog i jedan od najistaknutijih predstavnika svetsko-sistemske teorije. Njegova teorija zasniva se na istorijskoj analizi sukcesivnih sistema i objašnjavanju načina na koji ti sistemi nastaju i funkcionišu. Sistemi podrazumevaju redovnu promenu, transformaciju i dinamičnost. Njegova teorija nastala je kao odgovor na teorije modernizacije koje su smatrale da se ljudski razvoj odvija linearno, pod okriljem sve većeg tehnološkog napretka i ekonomskog rasta. Volerstin kao jedinicu analize koristi čitav svetski sistem i pomoću nje objašnjava brojne društvene i ekonomske fenomene. Savremeni svetski sistem je zapravo svetska kapitalistička ekonomija, za koju Volerstin smatra da je ušla u krizu. U kontekstu krize svetskog sistema Volerstin objašnjava brojne druge društvene promene. Između ostalog, Volerstin se bavi promenama u strukturama znanja. On analizom ukazuje na nastajanje određenih struktura znanja kao podupirača svetskog sistema, kao i na njihovo dalje razvijanje, i njihovu paralelnu krizu.

Alokacija sredstava ka vlastodršcima svijeta

Autor: Uroš Dejanović

         

1. UVOD

          Globalni ekonomski slom je posljedica de jure porobljavanja čovječanstva preko sile zvane novac kako bi se osigurala alokacija sredstava ka vlastodršcima svijeta. 

1.1. PREDMET I CILj RADA 

          

          Predmet ovog rada je razmatranje politike monetarnih institucija tj. skidanje maske koja skriva parazitsku strukturu monetarnog sustava koja je prilagođena da bi bogatstvo moglo biti alocirano ka vlastodršcima svijeta. Uvodi u problem, te ističe kako je prava ekonomija limitirana kapacitetom proizvodnje koje planeta zemlja može pružiti. Dokazuje kako iluzija da eksponencijalna funkcija rasta ekonomije može ići u nedogled je fatalno zavaravanje stvoreno iz pohlepe te da je ekonomski, ekološki, socijalni krah neizbježan. Te daje uvid u proces stvaranje totalne kontrole društva i pojedinca na globalnoj razini preko sustava koji je napravljen kako bi napravio alokaciju kapitala ka vlastodršcima svijeta.

O analizi kapitalističkog sistema proizvodnje u dvadesetom veku: naučno-tehničko upravljanje i podela rada; promene u kapitalizmu prema Hariju Brejveremanu

Autor: Bogdan Car

Uvod

Kada govorimo o dvadesetom veku, jedan od neizostavnih ličnosti u marksističkoj kritičkoj školi, koja je u vremenu naučne revolucije ostala dosledna ortodoksnom marksističkom viđenju radnog procesa, ali kritikujući novonastale transformacione elemente tejlorizma, jeste svakako Hari Brejverman. Njegova knjiga “Rad i monopolistički kapital, degradacija rada u dvadesetom veku” je interesantan spoj teorijskog objašnjenja novog, reformisanog, radnog procesa, uz njegovu detaljnu analizu, a potkrepljen statističkim podacima, i studijama slučaja, kao i analiza klasne strukture, i promene u samim klasama.

Suočavanje sa zločinima u Srbiji: obrasci i realnost

Autorka: Sonja Hadžić

Uvod

Tema ovog rada je proces suočavanja sa prošlošću u Srbiji, pre svega sa zločinima. Videćemo šta predstavljaju obrasci tog suočavanja, i sa druge strane, kakva je realnost tog procesa. Sem toga, bavićemo se pamćenjem istorije, i njenim interpretiranjem u različite svrhe. Pokušaćemo da utvrdimo na koji način dolazi do suočavanja sa zločinima u Srbiji, na koji način se zločini interpretiraju, ko proglašava žrtve a ko dželate. Istorijski događaj koji koristimo kao primer za analizu suočavanja sa prošlošću jeste zločin u Srebrenici 1995. godine. Zločin u Srebrenici smatra se jednim od najvećih zločina na ovim prostorima od Drugog svetskog rata. Osim toga, bavićemo se i zločinima koji su u periodu nakon Drugog svetskog rata, pa sve do kraja devedesetih događali na teritoriji Vojvodine, a uključivali su međuetničke sukobe.

Prikaz knjige "Sva lica opozicije" Zorana Stojiljkovića

Autor: Đorđe Kuljić

Redovni profesor na Fakultetu političkih nauka u Beogradu, dr Zoran Stojiljković, napisao je jednu izuzetno sadržajnu i zanimljivu analizu različitih formi delovanja stranaka i koalicija u Srbiji od obnove višestranačkog sistema 1990. godine do danas, ali i različitih osobenosti srpske političke scene. Konkretno, ono što smatram ključnom osobinom ove knjige jeste da ona predstavlja snažnu kritiku duboko ukorenjenog populizma u delovanju najjačih političkih stranaka u Srbiji i još uvek prisutnog kulta ličnosti lidera stranaka, što se može smatrati negativnom zaostavštinom jednopartijskog socijalističkog sistema.

Kad drugi pevaju o ratu

Autor: Jovica Rakić

Filolog, esejista i publicista, Muharem Bazdulj, izdao je 2013. godine knjigu u koricama „Biblioteke XX vek“ pod nazivom „I drugi su pjevali o ratu“. Metodološki posmatrano, sama knjiga sadrži perspektivu koja deluje poput uveličavajućeg stakla, polazeći od promatranja balkanskog konteksta u anglosaksonskoj književnosti kroz prizmu engleskog konsolidovanog kolonijalizma s kraja XIX veka, pa sve se „spuštajući“ do minijaturističkog ratnog konteksta pre, za vreme i nakon građanskog sukoba na prostoru bivše Jugoslavije s kraja XX veka. Dakako da se autor osvrnuo i na neizostavnu „vidovdansku“ simboliku pokazujući na taj način varijetete tumačenja Balkana i, ujedno, njega kao inspiracije i metafore savremenog doba.

Prikaz alijenacije tinejdžerki u filmovima Girlhood, We Are the Best! i The Virgin Suicides

Autorka: Nina Bovan

„Postoji nešto opasno u dosadi tinejdžerki.”

– Megan Abot[1]

                                                                                                                        Alijenacija je reč koju čujemo gotovo svakodnevno. Ali koje je njeno sociološko značenje? Izraz alijenacija je potekao od latinske reči alienatio koja označava separaciju, napuštanje, averziju, otuđenje. Dok se u medicini alienatio mentis odnosi na gubljenje razuma, u filozofiji i sociologiji alijenacija podrazumeva otuđenje čoveka od rada i proizvoda rada kao kod Karla Marksa, do otuđenja čoveka od društva i samog sebe. Možda najsveobuhvatniju sociološku definiciju alijenacije daje Melvin Siman koji nudi pet varijanti alijenacije: bespomoćnost, besmislenost, nepostojanje normi, izoliranost, samootuđenje[2]. Bespomoćnost se odnosi na osećaj frustracije koja nastaje usled nemanja kontrole nad životnim okolnostima; besmislenost je imenovan osećaj beznadežnosti i mišljenja da je život beznačajan; nepostojanje normi ili svesno ignorisanje pravila i ograničenja koje je društvo postavilo, jer nemaju više smisao; izolacija predstavlja separaciju od vršnjaka, porodice i institucija, poput škole (Calabrese, 1987: 14).[3]

Feministička kritika japanizacije

Autorka: Aleksandra Korać

Japanski pristup organizaciji rada i pojam japanizacije

Pre nego što počnemo da pričamo o feminističkoj kritici japanizacije, neophodno je objasniti šta je to japanizacija i navesti glavne karakteristike i specifičnosti japanskog pristupa organizaciji rada. Termin japanizacija je uveo Turnbull. U širem smislu se može reći da je japanizacija proces u kom japanska kultura utiče na ostale kulture. Ali u užem smislu, tj. konkretno vezano za organizaciju radnog procesa, Elger i Smith definišu japanizaciju kao „proces organizacijske transformacije po načelima proizvodnje, organizacije rada i upravljanja kakvo se praktikuje u japanskim firmama“ pod uticajem znanja koja su se uobličila na japanskom iskustvu industrijskog razvoja (Bolčić, 2003: 175).

Kmetovski rad

Autor: Milutin Raković

Uvod

U ovom radu ću se baviti karakteristikama kmetovskog rada i odnosima koji su unutar tog fenomena zastupljeni. Pokušaću da opišem radne odnose u feudalizmu, da istaknem promene i indikatore koji su uticali na iste, pokušaću da istaknem dinamiku feudalizma koja se odlikuje naglim promenama. Cilj ovog rada je ujedno i približavanje ovog fenomena sociološkoj perspektivi, i da određene protivrečnosti između autora jasno istaknem.

Feudalizam predstavlja društveno-ekonomski odnos koji je bio zastupljen u srednjem veku. Nastao je usled nedostataka robovskog sistema, u kom je odnos gospodar – rob bio daleko rigidniji. Određene karakteristike robovskog rada su ostale u feudalizmu, najpre mislim na stepen neslobodnog rada, ali u odnosu na celokupni robovski sistem, feudalizam donosi veliki broj korenitih promena. Najpre uviđamo da kmet poseduje neki oblik lične svojine i u odnosu na robovski sistem poseduju veću slobodu odlučivanja i organizovanja sopstvenog života: "Kmet ima i nešto svoje, makar to bilo vrlo malo i nedovoljno za održavanje vlastitog života i života svoje porodice" (Bolčić, 2003: 41). Takođe ću prikazati i dinamiku promena unutar feudalnog sistema koje su dovele do većeg nivoa sloboda u odnosu na robovski sistem i u odnosu na feudalizam ranog srednjeg veka.

Teorije o totalitarizmu: razvijene i savremene verzije

Autor: Jovica Rakić

Uvod

Kada je reč o savremenom dobu, nezaobilazno je pominjanje Drugog svetskog rata koji je, ne samo za Evropu, već i za ceo svet predstavljao prekretnicu između jednog bolnog perioda u novijoj ljudskoj istoriji i jedne nove, poželjne vizije društva. Nesumljivo je da su simpatije prema takvoj viziji gajili svi oni koji su u najvećem ratu kojeg moderna istoriografija pamti izgubili mnogo. Sam pojam poželjna vizija društva je relativan odnosno predstavlja različite vrste realnosti na nivou saznanja. Na ovaj fenomenološki problem poimanja stvarnosti osvrt pruža delo Alfreda Šica, u kojem se, u okviru poglavlja o višestrukoj stvarnosti (Šic, 2012: 402), vođen idejom Vilijama Džejmsa, kritički osvrće na pomenuto poglavlje, u kojem naglašava pojmovnu razliku između poduniverzuma i omeđene oblasti značenja, i gde kaže da je „upravo značenje naših iskustava to koje konstituiše stvarnost, a ne ontološka struktura objekta“ (Šic, 2012: 403). Naravno, govoreći o fenomenološkom gledištu na realnost kao o jednom specifičnom „kognitivnom stilu“ (Šic, 2012: 403), čime se na neki način relativizuje pojam društveno-poželjne slike stvarnosti, bitno je i istaći da se time skreće pogled na iskustvo delatnika pre nego na njegovu strukturnu ulogu, koja može uključivati, a najčešće je to i slučaj, različata tumačenja realnosti drugih delatnika, koji ovim postupkom u prvi plan naglašavaju problematiku situacije viđenje iz perspektive sopstva. Cilj, dakle, nije bila subverzivna akcija protiv ideološke konstrukcije poželjne vizije koje je određena od strane datog društva, sa čitavom svojom imanentnom strukturnom diferencijacijom, već kritički pogled na jednostranu, hegemonu sliku, koja nužno određuje pravce kretanja društveno-razvojnog puta, bez preteranog „sluha“ za individualne, divergentne „istupe“.

Razmatranja uloga i tokova revolucija u istorijskoj sociologiji

Autor: Milan Urošević

Pojam revolucije i revolucija pojma: kratka istorija pojma revolucije

Revolucije su znaci društvenog zdravlja. (Sztompka 2003: 301) Ovakvom zanimljivom procenom poljski sociolog Pjotr Štompka započinje poglavlje o revolucijama u svojoj knjizi o društvenoj promeni. Razlog za ovakvu procenu on nalazi u karakteru revolucije kao vrhunskom obliku društvene promene, procesu koji dovodi do promene svih aspekata društva, od društvene strukture od samih pojedinaca. Zbog ovakve osobenosti revolucije iskazuju „samotransformacijski potencijal“ društva, u revolucijama se pokazuje akterska moć jednog društva, moć promene samog sebe. (Sztompka 2003: 301)

Rusoovo shvatanje prirodnog stanja u „Raspravi“

Autor: Ognjen Varađanin

Filozof, pisac i politički teoretičar, Žan Žak Ruso (Jean-Jacques Rousseau), takođe sin izbeglica, kalvinista i katolik pa opet kalvinista. Enciklopedista, Francuz i Švajcarac, čovek koji je svoje sinove i kćeri smestio u centar za napuštenu decu (Delaney, www.iep.utm.edu /rousseau/ #SH1a). Ova kratka biografija trebala bi da nam približi i omogući bolje shvatanje njegovog dela „Rasprava o poreklu i osnovama nejednakosti među ljudima“ (Discours sur l’origine et les fondements de l’inégalité parmi les hommes) iz 1755. godine. Takođe, značajan uticaj na razmišljanje Rusoa izvršio je svojim delima Makijaveli (Niccolò Machiavelli), renesansni republikanac.

Homo sociologicus

Autor: Ognjen Varađanin

Uvod

Kao što je to slučaj u književnosti, da bismo bolje shvatili delo koje proučavamo moramo da upoznamo lik i delo autora, slučaj je i u ostalim društvenim naukama pa i sociologiji. Dakle, autor dela „Homo sociologicus“ Ralf Gustav Darendorf (Dahrendorf) je nemačko-britanski sociolog, ekonomista, filozof i liberalni političar. Rođen u Hamburgu 1929., od majke Line i oca Gustava koji je bio socijal-demokrata i član nemačkog parlamenta. Još kao tinejdžera su ga zajedno sa ocem odveli u koncentracioni kamp zbog antinacističkih stavova i aktivnosti. Ovo će bitno uticati na njegove političke stavove i izbor nauka koje će proučavati. Odlučuje se za filozofiju, klasičnu filologiju i sociologiju na Hamburgškom Univerzitetu., a usavršava se u Londonu.

Etnopsihologija u srpskoj etnologiji

Autor: Bogdan Vukomanović

Uvod

            Ovaj rad će pokušati da da jedan kratak pregled etnopsiholoških dela u srpskoj etnologiji kao i da rasvetli njihov teorijsko-metodološki i epistemološki značaj, ali i doprinos nauci o karakteru naroda. Najveći deo ovog rada zauzimaće osvrt na dela Jovana Cvijića, Vladimira Dvornikovića i Gerharda Gezemana kao najpoznatijih i najviše pominjanih i kritikovanih dela u našoj etnopsihologiji, dok će se drugi, manji deo pozabaviti nekim drugim etnopsihološkim radovima i perspektivom koju jedna ovakva grana etnologije ima.

Marksističko shvatanje rada, otuđenja, i moguće alternative

Autor: Milan Urošević

Značaj Marksovog razmatranja rada za savremeno društvo

„Ćovek jedne dimenzije“, monuemntalno delo Herberta Markuzea predstavlja paradigmatičan primer neomarksističke misli i jasno odražava duh vremena u kome je nastalo. Ono se obraća svojim čitaocima ukazujući na jednu lagano naviruću tendenciju koja postepeno obuhvata ceo zapadni svet. Ovu tendenciju Markuze izlaže u uvodnom poglavlju svog dela kao uhodanu, razumnu demokratsku neslobodu koja karateriše industrijsku civilizaciju njegovog vremena. (Markuze 1989: 21) Ova civilizacija, već uhodana laganim razvojem svoje tehnološke i proizvodne baze još od 18. veka upravo ovim njenim razvojem ispoljava tendenciju ka totalitarizmu, totalitarizmu zasnovanom na organizaciji ove tehnološke baze. (Markuze 1989: 22)

Атанасије Рашковић и његово потомство

Ауторка: Марина Радичевић

АПСТРАКТ

The paper ‘Atanasije Rašković and his Offspring’ is divided into several sections which is prompted by the subject itself. Since the aim of this paper is to focus on the life of Colonel Atanasije Rašković in his homeland and in the Habsburg Empire to the extent the sources and literature found on this subject allow us, as well as on the lives of his offspring, a number of logical sections can be singled out within the paper. These sections are: In Turkey where the organization of the Christian rural population in the Stari Vlah-Raska area is being dealt with in order to get a better understanding of the position of the duke as an intermediary between the Serbs and the Ottoman authorities and by doing so, of the Atanasije’s position as one of the dukes from this area; In The Habsburg Empire is a section dealing with the Ottoman-Austrian war as the cause of Atanasije’s leaving Turkey to go to the Habsburg Empire, as well as with the deployment of the regiment that Atanasije Rašković was the commander of, and with the problems they encountered during their deployment in Srem. Here we have the part about his offspring, too, where the fate of Atanasije’s children is presented based on published sources. In this paper, there are explanations related to the basic questions about Atanasije’s title of duke in his homeland, his connection to the great migration under the Patriarch of Pec Arsenije IV Jovanović Šakabenta whose daughter was his spouse, and his tragic death which is explored in relation to what extent his children and his grandchildren who were the last members of Atanasije’s family had continued to protect the family’s reputation.

Odlazak u penziju kao obred prelaza

Autorka: Žaklina Veselinović

                                                                                                  

I

Uvod

Predmet rada je odlazak u penziju, shvaćen kao svojevrsna promena društvenog statusa osoba koje iz statusa zaposlenih prelaze u status penzionera, odnosno kao obred prelaza u jedan novi životni period čije objektivno trajanje nije zanemarljivo.

U uvodnom delu rada je predstavljeni su teorijsko-metodološki okvir i metodologija istraživanja, uključujući osnovnu hipotezu. U središnjem delu rada, tj. u istraživanju, obrazložen je izbor i značaj teme i predstavljene su tri kratke studije slučaja koje su zasnovane na podacima dobijenim kroz kvalitativno istraživanje, tačnije iz nekoliko dubinskih intervjua. U zaključku su sumirani glavni nalazi istraživanja i dat je osvrt na potvrdu osnovne hipoteze.

Prikaz knjige: "Značenje srpskih bajki" Dragane Antonijević

Autorka: Olga Milićević 

Dragana Antonijević, svojim istraživanjem o značenju srpskih bajki, pokušava da ”pokrije” jedan značajan propust u prethodnim poduhvatima na tu temu. Iako su pređašnje studije bile prilično opsežne, ona je posvetila pažnju konkretno srpskim bajkama - ili, kako se većina svetskih bajki bavi sličnom tematikom - srpskim uticajem na bajke. Nju ovde ne zanima poreklo bajki, niti pokušava da na neki način uzdigne srpske verzije izvan ostalih, već na koji bi način određena kultura - u ovom slučaju srpsko tradicionalno društvo - ”izvršila izbor tema i motiva koji su toj kulturi razumljivi i prihvatljivi” i izmenila pojmovni sadržaj ”originalnih” bajki.

Prikaz teksta: „William James' The Varieties of Religious Experience Revisited“ - Curtis W. Hart

Autorka: Olga Milićević

Ovaj tekst, objavljen 2008. godine u Zborniku Religije i Zdravlja (Journal of Religion and Health, broj 47, na stranama 516-524), rezultat je autorove želje da nam objasni pod kakvim uticajima je nastalo delo Vilijama Džejmsa „Raznolikosti religijskog iskustva“. Kurtis Hart svoje razlaganje deli na četiri dela: Uvod, Porodica Džejms, „Raznolikosti religijskog iskustva“, i Epilog. U samom načinu pisanja primećuje se uticaj koje je ovo delo imalo na Harta, u tome što on ne nudi neku konkretnu kritiku na Džejmsovo delo, ali o tome ću više kasnije.

Multikulturalizam

Autorka: Olga Milićević

Multikulturalizam je, prema Stanfordskoj enciklopediji filozofije, pravac razmišljanja u političkoj filozofiji koji predlaže način reagovanja ili ponašanja prema kulturnoj i religioznoj različitosti unutar jednog društva. U svojoj suštini, multikulturalizam postoji da bi se zaštitila prava manjina unutar jednog društva (pod ovim mislim na pravo na očuvanje kulture, jezika, vere i tradicija), što znači da se problem multikulturalizma menja prema zemljama koje izučavamo (na primeru Sjedinjenih Američkih Država, preko multikulturalizma možemo razmatrati o problemima latinoameričkih imigranata, ljudi islamske veroispovesti – čije su se teškoće naročito povećale od fundamentalističkih terorističkih napada na kule bliznakinje 2001. godine, zatim domorodačkih naroda, kao i kontinuiranog rasizma sa kojim se susreću afroamerikanci).