Kad drugi pevaju o ratu

Autor: Jovica Rakić

Filolog, esejista i publicista, Muharem Bazdulj, izdao je 2013. godine knjigu u koricama „Biblioteke XX vek“ pod nazivom „I drugi su pjevali o ratu“. Metodološki posmatrano, sama knjiga sadrži perspektivu koja deluje poput uveličavajućeg stakla, polazeći od promatranja balkanskog konteksta u anglosaksonskoj književnosti kroz prizmu engleskog konsolidovanog kolonijalizma s kraja XIX veka, pa sve se „spuštajući“ do minijaturističkog ratnog konteksta pre, za vreme i nakon građanskog sukoba na prostoru bivše Jugoslavije s kraja XX veka. Dakako da se autor osvrnuo i na neizostavnu „vidovdansku“ simboliku pokazujući na taj način varijetete tumačenja Balkana i, ujedno, njega kao inspiracije i metafore savremenog doba.

Prikaz alijenacije tinejdžerki u filmovima Girlhood, We Are the Best! i The Virgin Suicides

Autorka: Nina Bovan

„Postoji nešto opasno u dosadi tinejdžerki.”

– Megan Abot[1]

                                                                                                                        Alijenacija je reč koju čujemo gotovo svakodnevno. Ali koje je njeno sociološko značenje? Izraz alijenacija je potekao od latinske reči alienatio koja označava separaciju, napuštanje, averziju, otuđenje. Dok se u medicini alienatio mentis odnosi na gubljenje razuma, u filozofiji i sociologiji alijenacija podrazumeva otuđenje čoveka od rada i proizvoda rada kao kod Karla Marksa, do otuđenja čoveka od društva i samog sebe. Možda najsveobuhvatniju sociološku definiciju alijenacije daje Melvin Siman koji nudi pet varijanti alijenacije: bespomoćnost, besmislenost, nepostojanje normi, izoliranost, samootuđenje[2]. Bespomoćnost se odnosi na osećaj frustracije koja nastaje usled nemanja kontrole nad životnim okolnostima; besmislenost je imenovan osećaj beznadežnosti i mišljenja da je život beznačajan; nepostojanje normi ili svesno ignorisanje pravila i ograničenja koje je društvo postavilo, jer nemaju više smisao; izolacija predstavlja separaciju od vršnjaka, porodice i institucija, poput škole (Calabrese, 1987: 14).[3]

Feministička kritika japanizacije

Autorka: Aleksandra Korać

Japanski pristup organizaciji rada i pojam japanizacije

Pre nego što počnemo da pričamo o feminističkoj kritici japanizacije, neophodno je objasniti šta je to japanizacija i navesti glavne karakteristike i specifičnosti japanskog pristupa organizaciji rada. Termin japanizacija je uveo Turnbull. U širem smislu se može reći da je japanizacija proces u kom japanska kultura utiče na ostale kulture. Ali u užem smislu, tj. konkretno vezano za organizaciju radnog procesa, Elger i Smith definišu japanizaciju kao „proces organizacijske transformacije po načelima proizvodnje, organizacije rada i upravljanja kakvo se praktikuje u japanskim firmama“ pod uticajem znanja koja su se uobličila na japanskom iskustvu industrijskog razvoja (Bolčić, 2003: 175).

Kmetovski rad

Autor: Milutin Raković

Uvod

U ovom radu ću se baviti karakteristikama kmetovskog rada i odnosima koji su unutar tog fenomena zastupljeni. Pokušaću da opišem radne odnose u feudalizmu, da istaknem promene i indikatore koji su uticali na iste, pokušaću da istaknem dinamiku feudalizma koja se odlikuje naglim promenama. Cilj ovog rada je ujedno i približavanje ovog fenomena sociološkoj perspektivi, i da određene protivrečnosti između autora jasno istaknem.

Feudalizam predstavlja društveno-ekonomski odnos koji je bio zastupljen u srednjem veku. Nastao je usled nedostataka robovskog sistema, u kom je odnos gospodar – rob bio daleko rigidniji. Određene karakteristike robovskog rada su ostale u feudalizmu, najpre mislim na stepen neslobodnog rada, ali u odnosu na celokupni robovski sistem, feudalizam donosi veliki broj korenitih promena. Najpre uviđamo da kmet poseduje neki oblik lične svojine i u odnosu na robovski sistem poseduju veću slobodu odlučivanja i organizovanja sopstvenog života: "Kmet ima i nešto svoje, makar to bilo vrlo malo i nedovoljno za održavanje vlastitog života i života svoje porodice" (Bolčić, 2003: 41). Takođe ću prikazati i dinamiku promena unutar feudalnog sistema koje su dovele do većeg nivoa sloboda u odnosu na robovski sistem i u odnosu na feudalizam ranog srednjeg veka.

Teorije o totalitarizmu: razvijene i savremene verzije

Autor: Jovica Rakić

Uvod

Kada je reč o savremenom dobu, nezaobilazno je pominjanje Drugog svetskog rata koji je, ne samo za Evropu, već i za ceo svet predstavljao prekretnicu između jednog bolnog perioda u novijoj ljudskoj istoriji i jedne nove, poželjne vizije društva. Nesumljivo je da su simpatije prema takvoj viziji gajili svi oni koji su u najvećem ratu kojeg moderna istoriografija pamti izgubili mnogo. Sam pojam poželjna vizija društva je relativan odnosno predstavlja različite vrste realnosti na nivou saznanja. Na ovaj fenomenološki problem poimanja stvarnosti osvrt pruža delo Alfreda Šica, u kojem se, u okviru poglavlja o višestrukoj stvarnosti (Šic, 2012: 402), vođen idejom Vilijama Džejmsa, kritički osvrće na pomenuto poglavlje, u kojem naglašava pojmovnu razliku između poduniverzuma i omeđene oblasti značenja, i gde kaže da je „upravo značenje naših iskustava to koje konstituiše stvarnost, a ne ontološka struktura objekta“ (Šic, 2012: 403). Naravno, govoreći o fenomenološkom gledištu na realnost kao o jednom specifičnom „kognitivnom stilu“ (Šic, 2012: 403), čime se na neki način relativizuje pojam društveno-poželjne slike stvarnosti, bitno je i istaći da se time skreće pogled na iskustvo delatnika pre nego na njegovu strukturnu ulogu, koja može uključivati, a najčešće je to i slučaj, različata tumačenja realnosti drugih delatnika, koji ovim postupkom u prvi plan naglašavaju problematiku situacije viđenje iz perspektive sopstva. Cilj, dakle, nije bila subverzivna akcija protiv ideološke konstrukcije poželjne vizije koje je određena od strane datog društva, sa čitavom svojom imanentnom strukturnom diferencijacijom, već kritički pogled na jednostranu, hegemonu sliku, koja nužno određuje pravce kretanja društveno-razvojnog puta, bez preteranog „sluha“ za individualne, divergentne „istupe“.

Razmatranja uloga i tokova revolucija u istorijskoj sociologiji

Autor: Milan Urošević

Pojam revolucije i revolucija pojma: kratka istorija pojma revolucije

Revolucije su znaci društvenog zdravlja. (Sztompka 2003: 301) Ovakvom zanimljivom procenom poljski sociolog Pjotr Štompka započinje poglavlje o revolucijama u svojoj knjizi o društvenoj promeni. Razlog za ovakvu procenu on nalazi u karakteru revolucije kao vrhunskom obliku društvene promene, procesu koji dovodi do promene svih aspekata društva, od društvene strukture od samih pojedinaca. Zbog ovakve osobenosti revolucije iskazuju „samotransformacijski potencijal“ društva, u revolucijama se pokazuje akterska moć jednog društva, moć promene samog sebe. (Sztompka 2003: 301)

Rusoovo shvatanje prirodnog stanja u „Raspravi“

Autor: Ognjen Varađanin

Filozof, pisac i politički teoretičar, Žan Žak Ruso (Jean-Jacques Rousseau), takođe sin izbeglica, kalvinista i katolik pa opet kalvinista. Enciklopedista, Francuz i Švajcarac, čovek koji je svoje sinove i kćeri smestio u centar za napuštenu decu (Delaney, www.iep.utm.edu /rousseau/ #SH1a). Ova kratka biografija trebala bi da nam približi i omogući bolje shvatanje njegovog dela „Rasprava o poreklu i osnovama nejednakosti među ljudima“ (Discours sur l’origine et les fondements de l’inégalité parmi les hommes) iz 1755. godine. Takođe, značajan uticaj na razmišljanje Rusoa izvršio je svojim delima Makijaveli (Niccolò Machiavelli), renesansni republikanac.

Homo sociologicus

Autor: Ognjen Varađanin

Uvod

Kao što je to slučaj u književnosti, da bismo bolje shvatili delo koje proučavamo moramo da upoznamo lik i delo autora, slučaj je i u ostalim društvenim naukama pa i sociologiji. Dakle, autor dela „Homo sociologicus“ Ralf Gustav Darendorf (Dahrendorf) je nemačko-britanski sociolog, ekonomista, filozof i liberalni političar. Rođen u Hamburgu 1929., od majke Line i oca Gustava koji je bio socijal-demokrata i član nemačkog parlamenta. Još kao tinejdžera su ga zajedno sa ocem odveli u koncentracioni kamp zbog antinacističkih stavova i aktivnosti. Ovo će bitno uticati na njegove političke stavove i izbor nauka koje će proučavati. Odlučuje se za filozofiju, klasičnu filologiju i sociologiju na Hamburgškom Univerzitetu., a usavršava se u Londonu.

Etnopsihologija u srpskoj etnologiji

Autor: Bogdan Vukomanović

Uvod

            Ovaj rad će pokušati da da jedan kratak pregled etnopsiholoških dela u srpskoj etnologiji kao i da rasvetli njihov teorijsko-metodološki i epistemološki značaj, ali i doprinos nauci o karakteru naroda. Najveći deo ovog rada zauzimaće osvrt na dela Jovana Cvijića, Vladimira Dvornikovića i Gerharda Gezemana kao najpoznatijih i najviše pominjanih i kritikovanih dela u našoj etnopsihologiji, dok će se drugi, manji deo pozabaviti nekim drugim etnopsihološkim radovima i perspektivom koju jedna ovakva grana etnologije ima.

Marksističko shvatanje rada, otuđenja, i moguće alternative

Autor: Milan Urošević

Značaj Marksovog razmatranja rada za savremeno društvo

„Ćovek jedne dimenzije“, monuemntalno delo Herberta Markuzea predstavlja paradigmatičan primer neomarksističke misli i jasno odražava duh vremena u kome je nastalo. Ono se obraća svojim čitaocima ukazujući na jednu lagano naviruću tendenciju koja postepeno obuhvata ceo zapadni svet. Ovu tendenciju Markuze izlaže u uvodnom poglavlju svog dela kao uhodanu, razumnu demokratsku neslobodu koja karateriše industrijsku civilizaciju njegovog vremena. (Markuze 1989: 21) Ova civilizacija, već uhodana laganim razvojem svoje tehnološke i proizvodne baze još od 18. veka upravo ovim njenim razvojem ispoljava tendenciju ka totalitarizmu, totalitarizmu zasnovanom na organizaciji ove tehnološke baze. (Markuze 1989: 22)

Атанасије Рашковић и његово потомство

Ауторка: Марина Радичевић

АПСТРАКТ

The paper ‘Atanasije Rašković and his Offspring’ is divided into several sections which is prompted by the subject itself. Since the aim of this paper is to focus on the life of Colonel Atanasije Rašković in his homeland and in the Habsburg Empire to the extent the sources and literature found on this subject allow us, as well as on the lives of his offspring, a number of logical sections can be singled out within the paper. These sections are: In Turkey where the organization of the Christian rural population in the Stari Vlah-Raska area is being dealt with in order to get a better understanding of the position of the duke as an intermediary between the Serbs and the Ottoman authorities and by doing so, of the Atanasije’s position as one of the dukes from this area; In The Habsburg Empire is a section dealing with the Ottoman-Austrian war as the cause of Atanasije’s leaving Turkey to go to the Habsburg Empire, as well as with the deployment of the regiment that Atanasije Rašković was the commander of, and with the problems they encountered during their deployment in Srem. Here we have the part about his offspring, too, where the fate of Atanasije’s children is presented based on published sources. In this paper, there are explanations related to the basic questions about Atanasije’s title of duke in his homeland, his connection to the great migration under the Patriarch of Pec Arsenije IV Jovanović Šakabenta whose daughter was his spouse, and his tragic death which is explored in relation to what extent his children and his grandchildren who were the last members of Atanasije’s family had continued to protect the family’s reputation.

Odlazak u penziju kao obred prelaza

Autorka: Žaklina Veselinović

                                                                                                  

I

Uvod

Predmet rada je odlazak u penziju, shvaćen kao svojevrsna promena društvenog statusa osoba koje iz statusa zaposlenih prelaze u status penzionera, odnosno kao obred prelaza u jedan novi životni period čije objektivno trajanje nije zanemarljivo.

U uvodnom delu rada je predstavljeni su teorijsko-metodološki okvir i metodologija istraživanja, uključujući osnovnu hipotezu. U središnjem delu rada, tj. u istraživanju, obrazložen je izbor i značaj teme i predstavljene su tri kratke studije slučaja koje su zasnovane na podacima dobijenim kroz kvalitativno istraživanje, tačnije iz nekoliko dubinskih intervjua. U zaključku su sumirani glavni nalazi istraživanja i dat je osvrt na potvrdu osnovne hipoteze.

Prikaz knjige: "Značenje srpskih bajki" Dragane Antonijević

Autorka: Olga Milićević 

Dragana Antonijević, svojim istraživanjem o značenju srpskih bajki, pokušava da ”pokrije” jedan značajan propust u prethodnim poduhvatima na tu temu. Iako su pređašnje studije bile prilično opsežne, ona je posvetila pažnju konkretno srpskim bajkama - ili, kako se većina svetskih bajki bavi sličnom tematikom - srpskim uticajem na bajke. Nju ovde ne zanima poreklo bajki, niti pokušava da na neki način uzdigne srpske verzije izvan ostalih, već na koji bi način određena kultura - u ovom slučaju srpsko tradicionalno društvo - ”izvršila izbor tema i motiva koji su toj kulturi razumljivi i prihvatljivi” i izmenila pojmovni sadržaj ”originalnih” bajki.

Prikaz teksta: „William James' The Varieties of Religious Experience Revisited“ - Curtis W. Hart

Autorka: Olga Milićević

Ovaj tekst, objavljen 2008. godine u Zborniku Religije i Zdravlja (Journal of Religion and Health, broj 47, na stranama 516-524), rezultat je autorove želje da nam objasni pod kakvim uticajima je nastalo delo Vilijama Džejmsa „Raznolikosti religijskog iskustva“. Kurtis Hart svoje razlaganje deli na četiri dela: Uvod, Porodica Džejms, „Raznolikosti religijskog iskustva“, i Epilog. U samom načinu pisanja primećuje se uticaj koje je ovo delo imalo na Harta, u tome što on ne nudi neku konkretnu kritiku na Džejmsovo delo, ali o tome ću više kasnije.

Multikulturalizam

Autorka: Olga Milićević

Multikulturalizam je, prema Stanfordskoj enciklopediji filozofije, pravac razmišljanja u političkoj filozofiji koji predlaže način reagovanja ili ponašanja prema kulturnoj i religioznoj različitosti unutar jednog društva. U svojoj suštini, multikulturalizam postoji da bi se zaštitila prava manjina unutar jednog društva (pod ovim mislim na pravo na očuvanje kulture, jezika, vere i tradicija), što znači da se problem multikulturalizma menja prema zemljama koje izučavamo (na primeru Sjedinjenih Američkih Država, preko multikulturalizma možemo razmatrati o problemima latinoameričkih imigranata, ljudi islamske veroispovesti – čije su se teškoće naročito povećale od fundamentalističkih terorističkih napada na kule bliznakinje 2001. godine, zatim domorodačkih naroda, kao i kontinuiranog rasizma sa kojim se susreću afroamerikanci).

Projekat: Igralište za odrasle

Autorka: Olga Milićević

Analiza potreba korisnika

Dok sam tražila inspiraciju za ovaj projekat, prvenstveno sam sebe stavila na mesto korisnika, što najčešće i jesam, i zapitala se koji je moj omiljeni muzej u Beogradu, i kako bih ga unapredila kada bih imala priliku. Odgovori su bili: “Muzej nauke i tehnike,” i “izgradnjom igrališta na koje bi pristup imali i ljudi stariji od 18 godina.” Naravno.

Teorije socijalizacije

Autorka: Olga Milićević

Uvod

Pojam socijalizacije u sociološkom udžbeniku (u stvari pamfletu) iz 1897. godine, ima potpuno različito značenje od onoga koje mu danas pridajemo. Njegov pisac, profesor sociologije na Univerzitetu Kolumbija u Njujorku, Frenklin Henri Gidins, na samom početku knjige kaže da je socijalizacija jedan od četiri velika procesa koji čine „praktične aktivnosti života” (Giddings 1897, 2-4).

Prikaz knjige: “Antropologija u personalističkom ključu” Zagorke Golubović

Autorka: Olga Milićević

Zagorka Golubović rođena je 1930. godine, a svoju karijeru je započela u kao student filozofije i sociologije, da bi se posle koncentrisala prvenstveno na antropologiju, i čak na kratko uvela u studijski program interdisciplinarnu antropologiju, multidisciplinarno proučavanje antropologije, poduhvat koji je kasnije onemogućen, i sveden na samo međufakultetske studije. Tokom svoje karijere pokušavala je da se na što širem planu bavi antropologijom, od opštih i rodnih karakteristika čoveka, preko psiholoških teorija ličnosti (gde pokazuje svoje poznavanje američke antropologije i psihologije, takozvane škole kulture i ličnosti, što joj je omogućilo da određene elemente tih teorija inkorporira u sopstvena dela), pa do istorijata socijalne antropologije i čak i biofizičkom antropologijom. Bila je od mišljenja da se antropologija mora baviti prvobitno čovekom kao individuom, ali, naravno, i njegovom ulogom u društvu.

Istraživanje: Jelena Karleuša kao LGBTTIQ ikona

Autorka: Andrijana Perc

Uvod

U ovom radu baviću se pitanjem uloge pevačice Jelene Karleuše kao LGBTTIQ*  ikone. Kroz estradni rad i evoluciju Jelene Karleuše se mogu posmatrati promene u Srbiji koje su dovele i do borbe za prava LGBTTIQ osoba.

LGBTTIQ skraćenica uključuje lezbejke, gej muškarce, biseksualne osobe, transrodne osobe, transseksualne osobe, interseksualne i kvir (queer) osobe. Sve ove grupacije su uključene u istraživanje jer su često stigmatizovane na osnovu rodne i seksualne orjentacije u Srbiji.

Obred prelaza: Sportski navijači - ''Huligani''

Autorka: Tamara Zavođa

Uvod

Obrede prelaza prvi je klasifikovao i definisao francuski antropolog Arnold Van Genep, u svom čuvenom delu ''Les rites de passages''. On je uvideo da svi obredi imaju istu strukturu, kao i to da je moguće podeliti ih u tri faze. Prva faza je preliminalna faza, odnosno faza separacije, onda nastupa liminalna faza, koja označava granični prelaz, i na kraju je postliminalna faza, iliti faza agregacije. U preliminalnoj fazi se započinje odvajanje pojedinca iz svakodnovnog života, u liminalnoj fazi dolazi do nesvakidašnjeg stanja pojedinca, ova stanja traju od po nekoliko sekundi do čak nekoliko godina, u postliminalnoj fazi dolazi do povratka pojedinca u svakodnevno stanje, ali kao promenjene individue.

Kontrakultura: Hipi pokret

Autorka: Marina Radičević

Uvod

Kontrakultura oličena u hipi pokretu, nastaje kao odgovor na krizu industrijskog društva u SAD tokom šezdesetih godina dvadesetog veka. Sa problemima na međunarodnom planu, porazom u sukobu sa kubanskim vođom Fidelom Kastrom 1961. godine, kao i ulaskom u rat protiv Vijetnama, SAD su pokušavale da stanu na put širenju komunizma u svetu. U samoj Americi najznačajnija je borba crnaca za građanska prava, što je pored mobilizacije vojnika za rat u Vjetnamu, pojačavalo tenzije u zemlji. U takvom političkom okruženju, već bogate kapitalističke, industrijske države, koja se i dalje privredno razvija i koje se svim silama bori protiv pojave neomarksističkih ideja i kod kuće i u svetu javljaju se dve struje kontrakulture - Nova levica i Hipi pokret.

Iskazi identiteta

Autor: Dušan Arsovski

U ovom radu ću se baviti problemom kontigentnih iskaza identiteta. Odnosno, prikazaću stanovište po kom su iskazi identiteta (bar kada se radi o vlastitim imenima) nužni (ako su istiniti). Oslanjaću se prvenstveno na tekst „Identitet i nužnost“[1]. Videćemo da je za rešenje problema potrebno odvojiti metafizički od epistemičkog nivoa. Ovo je od koristi jer zagovornik pozicije koju branim (Sol Kripke) polazi od toga da se a priori istina (istina koja može biti saznata nezavisno od iskustva) razlikuje od pojma “nužnosti“. Problem nastaje kada ova dva pojma koristimo sinonimno.

Prikaz knjige ''Teorije o etnicitetu'' - Filip Putinja i Žoslin Stref-Fenar

Autorka: Tamara Zavođa

                                              

Uvod

U ovom radu ću prikazati prva tri dela knjige ''Teorije o etnicitetu''. Knjiga se bavi analizom teorija o etnicitetu, o problemima imigracije, kao i o izrazima kojima se te teorije koriste, njihovoj problematičnosti i upotrebljivosti. U uvodu knjige autori se posvećuju problemu imigranata u Francuskoj. Imigranti su u društvu prikazani kao beskorisni članovi društva, oni predstavljaju pretnju za francuske radnike time što im ''otimaju'' poslove, kao i problem za celo društva time što su samo još jedna gladna usta više. Za razliku od anglosaksoniskih društava koja imigrantima daju zvaničan status na osnovu rase ili etnicieta, Francuska se uzdržava od toga da građane razlikuje po rasi, veri ili etničkoj pripadnosti. Zbog takvog odnosa pojam etnicitet koji je vrlo prisutan u anglosaksoniskim društvenim naukama ne može se koristiti u analizi francuskog društva.

Primena antropologije u globalnim lancima ishrane – primer McDonald’s

Autorka: Tamara Zavođa

Uvod

Antropologija kao naučna disciplina zasniva se na integraciji više drugih disciplina, kao što su sociologija, istorija, lingvistika, kao i na sintezi različitih metoda, gde vidimo upotrebu analitičko-komparativnog metoda, semiotičkog, simboličkog, funkcionalnog. Kao takva antroplogija ima i široku primenu, ona se bazira na sve što čovek radi, na sve ono što čoveka čini društvenim bićem, kao i na sve ono što okružuje čoveka, stavljajući poseban naglasak na kulturu. Antroplogija se može primenjivati kao dodatno viđenje u mnogim drugim naučnim disciplinama, na primer upotreba fizičke antropologije u arheologiji, ali se ne ograničava samo na nauku.

Antropologija rituala

Autorka: Tamara Zavođa

U ovom eseju ću pokušati da opišem funkciju ritula, kao i da postavim problem odnosa rituala i mita. Sama tema koja mi je zadata je isuviše opširna da bih uspela da obuhvatim sve što može da se analizira. Koristeći literature odlučila sam da se fokusiram na ova dva apekta rituala, smatrajući da su oni najbitniji za razumevanje samog pojma rituala. U ovom radu ću se potruditi da dam svoje viđenje ovog pojma. Da bih mogla da analiziram te aspekte moram da definišem ritual kao samostalan čin.

Obred prelaza iz svetovnog u kontemplativni život – iz verskih pobuda

Autorka: Lidija Kilibarda

Obred prelaza, prvi je definisao francuski antropolog Arnold van Genep, u svom delu Les rites de passage, iz 1909. godine. Prema njegovoj viziji obreda prelaza, on se sastoji iz tri ritualne faze: separacije (odvajanja), liminalne faze, i agregacije (spajanja). Prva faza, separacija, se označava kao prelaz inicijanta iz svakidašnjeg stanja A, u nesvakidašnje stanje B. Druga, liminalna faza je nesvakidašnje stanje inicijanta, i ona može trajati nekoliko trenutaka ili se protezati mesecima i godinama. Konačno, u trećoj fazi, inicijant se vraća iz stanja B u stanje A, i pridružuje se svojoj novoj ulozi.[1]

Koncept Okeanijske mane sa poređenjem mane u savremenom ,,gejmerskom” žargonu

Autorka: Tamara Zavođa

Uvod

U ovom radu ću pokšati da opišem i analiziram koncept mane, mane u religijskom smislu, ali takođe i kao pojavu u savremenim kompjuterskim igrama. Zaintrigiralo me je to kako jedan tako stari i sveti koncept može biti primenjen u nečemu što je tako svakodnevno i savremeno, i kako naizgled nepovezane stvari dele jednu vezu? Ono što ih stvara i ono što ih definiše – mana. Kako bih uspela da izvedem zaključak, ili možda čak i neku vezu između ova dva značenja istog pojma, moraću prvo da definišem manu kao Okeanijski koncept i okvire njene upotrebe. Zatim, da definišem, ili tačnije, odredim značenje mane u igrama i kako se ona primenjuje, odnosno za šta konkretno služi i kako se koristi.

Shvatanje antičkog kapitalizma Maksa Vebera

Anonimni autor

Ova analiza se zasniva na delu ''Agrarna sociologija antičkih društava'' (1896) i to samo na uvodu (odnosno celom prvom poglavlju). Nažalost ono što je karakteristično za taj deo Veberovog ranog rada jeste to što podseća na istraživački projekat koji nije do kraja završen, koji je zbrzan i pokazuje konceptualnu krutost. Tek u svojim kasnijim radovima Veber jasnije objašnjava svoje osnovne koncepte (Love: 167). U ovom radu ću pokušati da objasnim Veberovo shvatanje antičkog kapitalizma, do mere u kojoj je to moguće zbog same prirode teksta.

Marksistička misao i analiza rada Ričarda Hajmana

Anonimni autor

Uvod

Profesor Ričard Hajman je jedna od značajnijih figura u britanskoj i evropskoj misli istraživanja radnih odnosa. Pisao je opširno na teme komparativnih industrijskih odnosa, kolektivnog pregovaranja, radničkih sindikata, industrijskih konflikata i politike tržišta rada (2008). [1]

U ovom delu je pružio svoje viđenje marksističke misli o radu, koje ne može posebno da se izdvoji kao oblast proučavanja već se mora sagledati zajedno sa ostalim aspektima Marksove misli. To i jeste ono što čeka čitaoca – naizgled skakanje sa teme na temu, dok je zapravo svaki aspekt suštinski povezan sa temom proučavanja sveta rada.

Lekarski asistirano samoubistvo i eutanazija

Autorka: Anja Vešović

Eutanazija predstavlja ubistvo jedne osobe od strane druge (drugih) iz, navodno, milosrdnih razloga.[1] Samoubistvo uz tuđu pomoć predstavlja situaciju u kojoj pacijent, kada nije sposoban sam da izvrši (čak ni) čin samoubistva, zahteva adekvatnu (najčešće medicinsku) pomoć.[2] Kada bismo razmišljali o pojmu eutanazije bez oformljavanja definicije samoubistva uz tuđu pomoć, mnogi bi bili u stanju da poistovete ove dve situacije. Na osnovu ove dve definicije, uočava se jasna distinkcija ova dva pojma – lekarski asistirano samoubistvo predstavlja svesnu volju čoveka koji zahteva „pomoć“, kod eutanazije čovek ne mora biti svestan i u osnovi mu, i kad je svesna, ne leži „želja“ za samoubistvom[3]. 

Odnos između apsolutne vlasti i prirodnog prava u Hobsovoj političkoj teoriji

Autor: Dušan Arsovski

U radu ću se baviti problemom apsolutnog suvereniteta i prirodnim pravom, a sa tim u vezi i sa prirodnim zakonima. Pokušaću da pokažem da je Hobsovo stanovište možda olako prikazano kao pozicija u kome se suveren  drži za apsolutnog vladara, gde je njegova smena apsolutno neopravdana. Ukazaću na neke delove iz ''Levijatana'' i ''Čoveka i građanina''[1] koji bi se mogli smatrati problematičnim, ukoliko Hobsa smatramo isključivim braniocem apsolutne vlasti. Prvo ću u odeljku I prikazati kakva je ideja o prirodnom stanju Tomasa Hobsa, odnosno kako ga je on definisao.

Sukob između prosvetiteljskih ideja i romantičarskih paradigmi u Srbiji tokom 19. veka

Autor: Goran Janjušić

Uvod

           

Prosvetiteljstvo i romantizam, kao dve suprotstavljene struje mišljenja su različito delovale na srpski narod, koji je u tom periodu, (nakon oslobođenja od osmanske vlasti), "vapio" za promenama u gotovo svim dometima društva i kulture. Obe filozofije, iako nisu krenule u isto vreme da deluju na naš narod iz tog perioda, ostavljale su svoje tragove u društvenoj, kulturnoj i političkoj sferi. Uticaj prosvetiteljstva i romantizma unutar našeg naroda odvijao se spontano, ali obe struje su na neki način uspele da podele mišljenja ljudi, sledeći najpoznatijeg pobornika srpskog prosvetiteljstva, Dositeja i sa druge strane, najistaknutijeg romantičara Vuka Karadzića. Kroz obradu različitih društvenih institucija, srpsko prosvetiteljstvo je uspelo da iznedri jedinstvenu idejnu platformu koja je nosila jak reformistički karakter, zadatak je bio da se istakne značaj nauke i obrazovanja u cilju prosvećivanja i intelektualnog napretka društva. Sa druge strane imamo romantizam, čiji je cilj da oživi narodni duh, kroz buđenje svesti o tradiciji, običajima i religijskoj doslednosti. 

Talkot Parsons: Doprinosi ekonomskoj sociologiji

Autor: Vuk Vuković

Uvod

Deluje da je stanje u sociološkim raspravama o ulozi i značaju Talkota Parsonsa (Parsons) obeleženo dvema suprotnim strujama: s jedne strane, nijedan ozbiljniji doprinos istoriji sociološke teorije ne može a da se ne osvrne na njegov (donekle difuzan[1]) uticaj, dok sa druge, kako to slikovito i pomalo revoltirano primećuje S. Antonić (2006: 57), „svako ko je želeo nekoga da kritikuje, a nije znao ni koga, ni zašto, poduhvatao se Parsonsa“. Dobrim delom je to sigurno uzrokovano kritikom u američkoj sociologiji (Mils, 1964; Gouldner, 1970; Bottomore, 1977: 25-37) koja se razvijala još za vreme Parsonsovog života i rada[2]; ništa bolje, izgleda, nije prošao ni u domaćoj društvenoj nauci (Funkcionalizam, 1982; Milić, 1989).

Struktura i karakter naučnog objašnjenja

Autor: Milan Urošević

Uvod

„Po definiciji, teorijska nauka je organizovano i metodično nastojanje da se racionalno- iskustvenim putem dođe do objektivnog, pouzdanog i preciznog opšteg i sistematskog saznanja o stvarnosti, odnosno o onom njenom delu koji proučava neka nauka“. (Milić 1996: 256) Iz ove definicije teorijske nauke koju nam je autor dao jasno možemo izdvojiti osnovne karakteristike teorijske nauke, od kojih su za temu naučnog objašnjenja najbitnija načela opštosti i sistematičnosti. Ova načela svoje krajnje ispoljavanje dobijaju u naučnim zakonima, teorijama i teorijskim sistemima dok se na naučno objašnjenje može gledati kao na konkretnu primenu ovih opštih stavova. U izvođenju naučnog objašnjenja ova načela se ogledaju u težnji da naučno objašnjenje ima što manje predpostavki, da ne bude izgrađeno samo za jedan poseban slučaj već da se pojava sagleda iz što šire teorijske perspektive. (Milić 1996: 256) Kako se i u kojoj meri ova načela mogu ispiuniti u izvođenju naučnog objašnjenja videćemo u izlaganju njegove strukture.

Sopstvo i društvo u razdoblju pozne modernosti

Autor: Bogdan Car

Termin pozna modernost se prema Gidensu definiše kao sadašnju fazu razvoja modernih ustanova, obeleženu radikalizacijom i globalizacijom osnovnih svojstava modernosti. Gidens tvrdi da je svet u kome sada živimo umnogome drugačiji od bilo koje prethodne istorjiske epohe. Pojavni svet predstavlja skup lokalnih aktivnosti u koju su uključeni pojedinci i njihove predstave o takoyvanom “Umweltu” - sledeći Gofmanovu definiciju, kaže Gidens da je to predstava sveta koje imaju pojedinci sačinjena od potencijalnih opasnosti i razloga za uznemirenost, a sa kojim se pojedinci svakodnevno, rutinski susreću. Prema njegovom misljenju, lokaliteti su nužno protkani udaljenim uticajima, i svi pojedinci, aktivno, ali ne nužno svesno, selektivno prisvajaju elemente udaljenih iskustava u svakodnevni život. Takodje, Gidens brani tezu da ovaj proces nikako nije pasivan, fenomenom koji on naziva “efektom kolaža”. Uzmimo za primer novine; iako novine imaju razne članke, prosečan čitalac se verovatno ne zanima za sve pojedinosti iz svake oblasti, te će on, prema svom ukusu, birati ne samo koje će članke čitati već i koje će novine odabrati, a time on pravi aktivnu selekciju novinskog sadržaja.

Orijentalizam

Autor: Petar Arsovski

Osvajanje zemlje, koje najčešće znači da se ona oduzima onima koji imaju drugačiju boju kože ili malo pljosnatije noseve nego mi, nije nešto lepo ako se baš zagledate u to. Spasava ga jedino ideja. Ideja koja stoji iza svega; ne sentimentalni izgovor, nego ideja; i nesebično verovanje u ideju – u nešto što možete da smislite, i da se pred tim poklonite, i da se za to žrtvujete...

-Džozef Konrad, Srce tame[1]

Komunistički manifest iz mog ugla

Autorka: Ljiljana Radić

Uvod

Knjiga koja je tema ovog rada i koja će biti predstavljena je čuveni dokument koji je obeležio ceo jedan istorijski period i koji je uzrokovao čitav niz promena u drušvu i ostavio neizbrisiv trag u istoriji čovečanstva.

„Manifest Komunističke partije“ napisala su dva čuvena borca za prava radničke klase, Karl Marks i Fridrih Engels 1848. godine u Londonu. Nastao je po nalogu tajnog međunarodnog radničkog udruženja „Saveza komunista“, koji su predložili da se sastavi program partije, na kongresu u Londonu, u novembru 1847. Prvo izdanje bilo je na nemačkom, a zatim je manifest, s obzirom na popularnost koju je doživeo, preveden i na ostale svetske jezike. Marks i Engels upozoravaju da će praktična primena ovih načela, kako to objašnjava sam manifest, zavisiti svuda i u svako doba od istorijski datih okolnosti (Marks i Engels, 1945:9).